Zwevers in de ogen

Wanneer worden floaters of zwarte vlekjes een probleem?

Misschien heb je wel al eens gemerkt dat, als je naar een wit blad of een scherm kijkt, er bewegende zwarte vlekjes in je gezichtsveld komen. Die vlekjes worden ook wel floaters genoemd. Floaters zijn in de meeste gevallen onschuldig, maar soms is een behandeling wel noodzakelijk.

Wat zijn floaters?

In je ogen zit er glasvocht, een vloeistof die bestaat uit eiwitten. Je kan het vergelijken met het eiwit in een kippenei: wanneer je naar het eiwit kijkt, zie je strengen in dat eiwit. Die kunnen ook in het oog voorkomen. Bij het verouderen vermindert de transparantie van die eiwitstrengen. Dat kan zwarte vlekjes of zwevers in het gezichtsveld veroorzaken, in het Frans beter bekend als ‘mouches volantes’ of ‘floaters’ in het Engels. De aandoening is doorgaans onschuldig, maar komt wel vrij vaak voor: 7 op 10 mensen zullen er op een bepaald moment in hun leven last van hebben.

Symptomen

Wanneer je last hebt van floaters, kunnen er zwarte zwevende vlekjes, puntjes of draadjes in je gezichtsveld verschijnen, vooral bij een heldere achtergrond (bijv. een heldere hemel, een computerscherm, een wit vlak). Floaters zijn vooral hinderlijk bij het lezen, autorijden of wanneer je naar tv kijkt. De vlekjes zitten niet op één plek, maar ze bewegen iets langzamer mee met de richting waar je naar kijkt. Ze keren min of meer steeds naar dezelfde plaats terug. De vlekjes kunnen in één oog of in beide ogen aanwezig zijn.

Oorzaken?

Floaters zijn een heel normaal verouderingsverschijnsel, en komen meestal voor vanaf de leeftijd van 35-40 jaar. Maar het kan ook optreden bij jongere mensen die bijziend zijn (die niet goed ver kunnen zien). Meestal gaat het om een onschuldig fenomeen, al kan het wel hinderlijk zijn.

Soms zijn die floaters echter niet onschuldig en wijzen ze op een oogaandoening. Dan neem je best meteen contact op met je oogarts. Wanneer floaters bijvoorbeeld gepaard gaan met ontstekingsverschijnselen zoals een rood oog, duidelijk verminderd zicht of pijnlijke lichtschuwheid, kan dit wijzen op een oogontsteking (uveitis). Wanneer je plots meer zwevende vlekjes, een grotere vlek of waas ziet, lichtflitsen waarneemt, of last hebt van verminderd zicht, kan dit wijzen op een scheurtje in het netvlies (vooral als dit slechts aan één oog voorkomt). Het is belangrijk dat dit snel wordt opgespoord om het gezichtsvermogen te behouden.

Wanneer floaters acuut ontstaan, en er aan de rand van het gezichtsveld een donkere, grijze, niet meebewegende vlek waargenomen wordt (alsof men tegen een gordijn aankijkt), kan dat wijzen op een netvliesloslating of een andere aandoening van het netvlies of de oogzenuw. Ook wanneer het plots voorkomen van floaters gepaard gaat met een vermindering van het gezichtsvermogen, neem je best meteen contact op met je oogarts. Dit kan wijzen op een glasvochtbloeding, bijvoorbeeld bij diabetespatiënten.

Wat doe je eraan?

Vaak geven floaters nauwelijks hinder en meestal worden ze niet meteen behandeld. Wanneer de floaters echter hinderlijk zijn en niet verdwijnen, kan een behandeling worden overwogen. Een eerste stap is meestal oogdruppels. Wanneer dat niet voldoende is, kan de oogarts de floaters met een laser behandelen. Dat is een eenvoudige ingreep waarbij de patiënt na de behandeling meteen naar huis kan. Door de laserstralen verdampen de floaters en worden de glasvochtslierten afgebroken met als uiteindelijk resultaat dat de zwarte vlekjes verminderen of verdwijnen. Indien de floaters veroorzaakt worden door een ander probleem (bijvoorbeeld een netvliesscheur of –loslating of een oogontsteking), dan moet uiteraard dàt probleem aangepakt worden.