Wat is glaucoom? En hoe kan het behandeld worden?

Wat is glaucoom?

Glaucoom is één van de meest ernstige, chronische oogaandoeningen. Wereldwijd is het de tweede belangrijkste reden van blindheid na cataract. Maar in tegenstelling tot cataract is het niet te genezen. Glaucoom is de aantasting van de oogzenuw, meestal door verhoogde druk in de oogbol. De oogzenuw zorgt ervoor dat de beelden die we aanmaken naar de hersenen gestuurd worden. In België heeft ongeveer 2% van de mensen boven de 40 jaar hier last van. Het risico neemt toe met de leeftijd: rond de leeftijd van 80 jaar heeft ongeveer 4% van de mensen last van glaucoom.

Symptomen

Het gevaarlijke aan glaucoom is dat je het niet meteen merkt: in het beginstadium zijn er geen symptomen. 50 tot 70 procent van de patiënten weet zelfs niet dat ze eraan lijden. In een later stadium zijn er echter wel duidelijke symptomen: het gezichtsveld wordt aangetast en evolueert tot kokerzien. Patiënten ontdekken dit meestal heel plots, bijvoorbeeld wanneer ze aan het tennissen zijn. De tennisbal verdwijnt uit beeld en plots ziet de patiënt de bal vlak voor zich, zonder hem te zien aankomen.

Oorzaken

Laat ons eerst even inzoomen op de werking van het oog. Dat bestaat uit verschillende lagen: het licht valt eerst op het hoornvlies, daarna maakt het een beeld op het netvlies, en vervolgens wordt alle informatie via de zenuwen naar de hersenen gevoerd. Om het oog goed bol te houden, heeft het oog een witte schelp of sclera. In het oog zit er oogvocht, of kamerwater, dat een bepaalde druk geeft. In het oog wordt er voortdurend vocht aangemaakt dat daarna via kanaaltjes afgevoerd wordt. Je kan die kanaaltjes vergelijken met een koffiefilter.

Bij het ouder worden, veranderen de weefsels en structuren van het oog. De gaatjes van je filter kunnen stilaan verstopt worden, waardoor het kamerwater minder vlot afvloeit. Daardoor ontstaat er een te hoge druk in het oog. Wanneer de druk in het oog te hoog is, wordt de oogzenuw platgedrukt. Dit vormt niet meteen een probleem, maar de cellen van de oogzenuw beginnen langzaam aan af te sterven en dat heeft een impact op het gezichtsveld. Belangrijke opmerking hier: het is niet omdat je geen hoge druk in je ogen hebt dat je geen glaucoom kan hebben. Ook mensen met een gewone oogdruk kunnen glaucoom hebben.

Soorten glaucoom

De meest voorkomende vorm van glaucoom is chronisch open hoek glaucoom: die komt voor in 75% van de gevallen. Deze variant wordt veroorzaakt door een onevenwicht tussen de aanmaak en afvoer van het kamerwater.

Daarnaast is er ook een acute vorm van glaucoom, ook wel gesloten hoek glaucoom genoemd. Deze vorm doet zich voor wanneer de afloop van het kamervocht plots volledig afgesloten wordt. Door de snelle stijging van de oogdruk wordt het oog erg rood. Wie dit aan de hand heeft, voelt zich vaak ook misselijk of heeft last van hoofdpijn. Acuut glaucoom doet zich meestal voor bij een aangeboren afwijking of bij de vorming van cataract.

Hoe wordt glaucoom vastgesteld?

Bij glaucoom worden de vezels van de oogzenuw aangetast. Dit kan je niet genezen, alleen zo vroeg mogelijk proberen af te remmen - daarom is vroegtijdige opsporing zo belangrijk. Vanaf de leeftijd van 40 jaar laat je daarom best elk jaar je oogdruk nakijken. Tijdens zo’n onderzoek houdt de oogarts met verschillende factoren rekening. Hij of zij meet eerst de druk in het oog, en doet een onderzoek van het gezichtsveld. Ook de dikte van het hoornvlies wordt gemeten (pachymetrie) - dat kan immers een invloed hebben op de gemeten druk in het oog. De oogzenuw wordt nagekeken. Indien nodig onderzoekt de oogarts die verder, door een OCT onderzoek: een hoge definitie foto van de oogzenuw.

Hoe behandel je glaucoom?

Wanneer glaucoom wordt vastgesteld, is het belangrijk om de oogdruk zo snel mogelijk te verlagen. Alle behandelingen zijn dan ook daarop gericht. Glaucoom behandelen kan je vergelijken met het stoppen van een hogesnelheidstrein. Als je er vroeg bij bent, is de trein nauwelijks in gang getrokken en is hij nog makkelijk te stoppen. Je zicht kan dan decennia lang bewaard blijven. Wanneer je de behandeling pas later opstart, probeer je een trein in volle vaart te stoppen, maar dat lukt niet onmiddellijk. Begin je te remmen, dan duurt het nog even voor je de trein tot volledige stilstand kan brengen. Tijdens een laattijdige behandeling zal je zicht dus eerst nog verslechteren, voordat de aantasting gestopt wordt.

Afhankelijk van de resultaten van het onderzoek zal de oogarts oogdruppels, een laserbehandeling of een operatie voorstellen Let wel: de schade die al is toegebracht kan niet worden hersteld. De ziekte wordt vertraagd, maar kan niet worden genezen.